Na łbach śrub często widać oznaczenia takie jak 8.8, 10.9 czy 12.9. To nie przypadkowe liczby, lecz informacja o wytrzymałości mechanicznej śruby. Dzięki temu można łatwo dobrać element odpowiedni do obciążeń (zob. też: jak mierzyć długość śrub).
Pierwsza liczba oznacza minimalną wytrzymałość na rozciąganie w setkach MPa.
Druga liczba to stosunek granicy plastyczności do wytrzymałości na rozciąganie.
Przykład: śruba klasy 8.8 ma wytrzymałość 800 MPa i granicę plastyczności 640 MPa.
| Klasa | Wytrzymałość na rozciąganie Rm [MPa] | Granica plastyczności Re [MPa] | Typowe zastosowanie |
|---|---|---|---|
| 3.6 | 300 | 180 | lekkie połączenia, małe obciążenia |
| 4.6 | 400 | 240 | lekkie konstrukcje, drewno |
| 4.8 | 400 | 320 | lekkie konstrukcje stalowe |
| 5.6 | 500 | 300 | elementy ogólnego przeznaczenia |
| 5.8 | 500 | 400 | śruby do konstrukcji stalowych |
| 8.8 | 800 | 640 | konstrukcje stalowe, budownictwo |
| 10.9 | 1000 | 900 | mosty, pojazdy, konstrukcje ciężkie |
| 12.9 | 1200 | 1080 | motoryzacja, urządzenia precyzyjne |
Klasa wytrzymałości to podstawa przy doborze śrub. Im wyższe oznaczenie, tym większa odporność na obciążenia (zob. porównanie klas wytrzymałości stali). Do typowych konstrukcji stalowych wystarczą śruby klasy 8.8, a w trudniejszych warunkach stosuje się 10.9 i 12.9. W lekkich połączeniach i elementach pomocniczych można użyć klas niższych, takich jak 4.6 czy 5.8.
Tu warto zatrzymać się na chwilę, bo śruby ze stali nierdzewnej rządzą się zupełnie innymi zasadami oznaczeń. Zapomnij o klasach 8.8 czy 12.9 – tu obowiązuje system literowo-cyfrowy, np. A2-70 albo A4-80. Pierwsza część (A2 lub A4) mówi o gatunku stali, druga (50, 70, 80) – o wytrzymałości.
A2-70 to absolutny standard dla większości zastosowań zewnętrznych – balkony, elewacje, elementy narażone na deszcz. Ma wytrzymałość 700 MPa przy granicy plastyczności 450 MPa, co w praktyce w zupełności wystarcza. Jeśli jednak projekt trafia w pobliże morza albo do zakładu chemicznego, już lepiej sięgnąć po A4-80 – droższa, owszem, ale molibden w składzie robi robotę tam, gdzie A2 zaczęłaby rdzewieć po roku.
A2-50 to najsłabsza z tej grupy – spotykana rzadko, głównie w detalach dekoracyjnych bez obciążeń. Z kolei A4-70 to kompromis między A2-70 a A4-80 – podobna wytrzymałość co A2-70, ale z odporności chemicznej bliżej już A4. Więcej o różnicach między tymi gatunkami znajdziesz w artykule co to jest stal nierdzewna A2.
Jeden błąd, który widzimy naprawdę często – ktoś zamawia śruby 4.6, bo "jakaś śruba to śruba", i potem się dziwi, że połączenie puściło. Klasa 4.6 ma zaledwie 240 MPa granicy plastyczności. Do lekkiej półki to jeszcze ujdzie, ale już do stalowej konstrukcji pod obciążeniem dynamicznym – absolutnie nie.
Z drugiej strony bywa odwrotnie – ktoś kupuje 12.9 "na zapas", żeby mieć z głowy. Problem w tym, że śruby 12.9 są bardziej kruche niż 8.8, przez co gorzej znoszą drgania i uderzenia. Do typowych zastosowań budowlanych to wybór nieuzasadniony technicznie i kosztowny. Klasa 8.8 to złoty środek dla 90% połączeń stalowych.
Osobna kwestia to nakrętki. Nikt nie mówi o tym głośno, ale połączenie śruby 10.9 z nakrętką klasy 6 to proszenie się o kłopoty – gwint nakrętki może ulec deformacji zanim śruba osiągnie właściwe naprężenie wstępne. Zasada jest prosta: nakrętka minimum tej samej klasy co śruba. No i jeszcze moment dokręcania – każda klasa ma inne wartości i nie można ich stosować zamiennie.
W hurtowni Wagner Trade mamy śruby klas 8.8, 10.9 i 12.9 w rozmiarach od M6 do M36 – zarówno w wykonaniu czarnym, jak i nierdzewnym A2/A4. Do zamówień hurtowych wystawiamy atesty 3.1. Jeśli szukasz konkretnego rozmiaru albo masz niestandardowe wymagania, napisz – znajdziemy rozwiązanie.
