Śruby HV do połączeń sprężanych – praktyczny przewodnik
W dużych konstrukcjach stalowych nie ma miejsca na przypadek. Każdy element musi trzymać parametry, a szczególnie
śruby HV, które odpowiadają za połączenia sprężane. Jeżeli kiedykolwiek przyglądałeś się montażowi mostu czy hali przemysłowej, to właśnie one łączą ze sobą grube blachy i elementy ramowe. Dlaczego są tak istotne i co trzeba o nich wiedzieć, żeby dobrze je stosować? O tym poniżej.
Co kryje się pod oznaczeniem HV?
HV to system śrub opisany w normie
EN 14399-4. W komplecie znajdują się trzy elementy: śruba o klasie 10.9, nakrętka i dwie podkładki. Producent dostarcza je razem, bo cały zestaw musi być przebadany jako całość. Dzięki temu wiadomo, jakie są właściwości tarciowe i jakie siły sprężenia da się uzyskać. To nie są zwykłe śruby z marketu – każdy zestaw ma certyfikat 3.1 wg EN 10204.
Normy i trochę historii
Dawniej używano oznaczeń
DIN 6914 / 6915 / 6916. Obecnie wszystko opiera się na systemie europejskim. Najważniejsze normy to:
- EN 14399-4 – śruby HV,
- EN 14399-6 – podkładki,
- EN 14399-2 – badania zestawów,
- EN 1090 – zasady montażu konstrukcji stalowych.
Dzięki harmonizacji każdy producent w UE robi te elementy tak samo, co ma ogromne znaczenie przy projektach międzynarodowych.
Gdzie faktycznie spotyka się śruby HV?
Przykłady z praktyki? Mosty drogowe, turbiny wiatrowe, hale stalowe czy ramy pełnościenne. Połączenia sprężane pracują pod dużymi siłami i drganiami, więc zwykła śruba nie dałaby rady. HV mają powiększone łby i odpowiednią geometrię, żeby przenosić obciążenia zmęczeniowe. Stosuje się je np. w węzłach kratownic, stykach pasów, przy stężeniach i wszędzie tam, gdzie połączenie musi być sztywne i pewne przez dziesiątki lat.
Powłoki ochronne – dlaczego cynk ogniowy?
Śruba HV najczęściej jest
ocynkowana ogniowo. Warstwa cynku ok. 50–70 µm to ochrona, która w atmosferze przemysłowej daje spokój nawet na kilkadziesiąt lat. Nakrętki w systemie HV są dodatkowo powlekane smarem z dodatkiem MoS₂ – to stabilizuje tarcie i pozwala uzyskać powtarzalne momenty dokręcania. I uwaga: nie smarujemy ich drugi raz. Wydaje się to dobrym pomysłem, ale w praktyce zaburza parametry.
Montaż – kilka zasad, które ułatwiają życie
Podczas montażu obowiązują proste reguły: maksymalnie trzy podkładki, razem nie więcej niż 12 mm. Podkładkę zakładamy fazą do łba śruby i nakrętki. Połączenia sprężane są jednorazowe – jeśli je rozkręcisz, trzeba założyć nowy komplet. I jeszcze detal, na który patrzą inspektorzy: po skręceniu gwint musi wystawać o minimum dwa zwoje ponad nakrętkę.
Jak się je dokręca?
W praktyce używa się trzech metod:
- momentowej – klasyczny klucz dynamometryczny,
- kąta obrotu – najpierw dokręcasz wstępnie, potem odmierzasz kąt,
- kombinowanej – połączenie dwóch powyższych.
Najważniejsze, żeby sprzęt był skalibrowany. Klucze dynamometryczne w firmach montażowych sprawdza się regularnie, bo od tego zależy bezpieczeństwo całej konstrukcji.
Orientacyjne momenty dokręcania
Żeby zobrazować skalę – przykładowe wartości dla zestawów HV z powłoką HDG + MoS₂:
| Średnica |
Siła sprężenia [kN] |
Moment [Nm] |
| M16 |
120 |
ok. 220 |
| M20 |
190 |
ok. 430 |
| M24 |
275 |
ok. 740 |
| M27 |
355 |
ok. 1100 |
| M30 |
450 |
ok. 1500 |
| M36 |
660 |
ok. 2800 |
To dane poglądowe – zawsze trzeba sprawdzić dokumentację producenta.
Podsumowanie
Śruby HV to nie detal, tylko kluczowy element konstrukcji stalowych. Bez nich nie powstałyby mosty, wieże czy hale, które codziennie mijamy. Dzięki normom EN 14399 wiadomo, że każdy zestaw ma powtarzalne parametry, a odpowiednie powłoki dają im odporność na korozję. Jeśli pracujesz przy projektach, w których pojawiają się
połączenia sprężane, HV są obowiązkowe.
Potrzebujesz sprawdzonych zestawów HV z atestami 3.1? Zajrzyj do naszej oferty
w sklepie Wagner Trade – dostępne od ręki, z pełną dokumentacją i szybką dostawą.
