Śruby klasy 8.8 są wykonane ze stali węglowej o średniej wytrzymałości i są przeznaczone do zastosowań konstrukcyjnych. Symbol „SB” oznacza śruby stosowane w połączeniach strukturalnych w klasie wytrzymałości 8.8, zgodnie z wytycznymi normy PN-EN ISO 15048. W konstrukcjach stalowych, śruby te odgrywają kluczową rolę w zapewnieniu stabilności i trwałości (zob. klasy wytrzymałości śrub).
Śruby SB klasy 8.8 charakteryzują się następującymi parametrami:
Norma PN-EN ISO 15048-1/2 dotyczy wymagań dotyczących śrub strukturalnych i nakrętek stosowanych w połączeniach konstrukcyjnych. Śruby spełniające te wymagania muszą być poddane testom wytrzymałościowym, aby zapewnić odpowiednią wytrzymałość i trwałość.
Norma PN-EN 1993-1-8:2006/NA to część Eurokodu 3, który definiuje wytyczne dotyczące projektowania konstrukcji stalowych. Przewiduje ona parametry dotyczące połączeń śrubowych, w tym momenty dokręcania, w zależności od klasy wytrzymałości śruby. W szczególności odnosi się do śrub SB klasy 8.8, zapewniając precyzyjne wytyczne dotyczące momentów dokręcania.
Poniżej przedstawiamy przykładową tabelę momentów dokręcania dla śrub SB klasy 8.8 zgodnie z wytycznymi normy PN-EN 1993-1-8:2006/NA. Wartości momentów dokręcania mogą się różnić w zależności od konkretnego zastosowania oraz warunków pracy śrub.
| Klasa 8.8 | Klasa 10.9 | |||
| Średnica połączenia mrn | Siła sprężenia 0,5 Fpc* | Moment dokręcania | Siła sprężenia 0,5 Fpc* | Moment dokręcania |
| kN | Nm | kN | Nm | |
| M12 | 18 | 35 | 25 | 50 |
| M16 | 35 | 85 | 50 | 125 |
| M20 | 55 | 150 | 80 | 225 |
| M22 | 65 | 225 | 95 | 325 |
| M24 | 75 | 300 | 110 | 400 |
| M27 | 100 | 450 | 145 | 625 |
| M30 | 123 | 600 | 175 | 825 |
| M36 | 178 | 1050 | 255 | 1400 |
* W celu zwiększenia szczelności połączenia zakładana siła sprężenia w połączeniu określona na poziomie 0,5 Fp,cd (Fp,cd =Fp,c*=0,7fybAs)
Wartości te należy stosować w połączeniach ciernych, gdzie istotne jest zapewnienie odpowiedniej siły ściskającej, a nie tylko siły ścinającej. Moment dokręcania może być różny w zależności od czynników takich jak smarowanie, stan powierzchni czy obciążenia dynamiczne. Przed zastosowaniem, zawsze warto skonsultować się z producentem lub inżynierem w celu potwierdzenia odpowiednich wartości dla konkretnego przypadku.
Moment dokręcania to siła potrzebna do skręcenia śruby i uzyskania właściwego połączenia (zob. też: jak dobrać długość śruby). Jego poprawne ustawienie jest kluczowe, ponieważ zapewnia:
Bibliografia:
Norma PN EN ISO 15048-1/-2
PN EN 1993-1-8:2006/NA (pkt.NA.2.4)
Przekręcenie śruby to jeden z tych błędów, o którym mało kto mówi, a zdarza się regularnie. Większość osób zakłada, że im mocniej, tym lepiej, a to nieprawda. Śruba SB klasy 8.8 ma bardzo konkretne wartości momentu w tabeli powyżej. Przekroczenie ich o 20–30% może uplastycznić gwint albo wręcz zerwać śrubę. Efekt: pozornie dokręcone połączenie, które tak naprawdę nie przenosi żadnej siły sprężenia.
Odwrotny problem, czyli niedokręcenie, bywa nawet groźniejszy, bo gołym okiem nie widać, że coś jest nie tak. Połączenie puści dopiero pod obciążeniem dynamicznym, np. przy wibracjach. Dlatego klucz dynamometryczny to nie "gadżet dla perfekcjonistów", tylko absolutna podstawa przy połączeniach sprężanych.
Smarowanie ma znaczenie, a właściwie jego brak. Suchy gwint generuje większe tarcie, więc ta sama siła skręcania daje mniejszą siłę sprężenia niż zakłada norma. Tabele momentów są obliczone dla określonego współczynnika tarcia. Jeśli gwint jest suchy lub zaśniedziały, liczby z tabeli przestają być aktualne. Używaj środków smarnych odpowiednich do gwintów, szczególnie przy niskich temperaturach.
I jeszcze jedno: śruby SB do połączeń sprężanych wg PN-EN 1090-2 są śrubami jednorazowego użytku. Po demontażu nie wracają na budowę. Tyle.
Klucz dynamometryczny to jedyne narzędzie, które daje realną kontrolę nad momentem. Nastawiasz wartość Mk z tabeli i klucz powie ci, kiedy koniec. Przy metodzie HRC (kąt obrotu) dokręcasz najpierw do momentu wstępnego, a potem obracasz o określony kąt, zwykle 60° do 120° w zależności od średnicy. To metoda trochę wolniejsza, ale preferowana tam, gdzie śruby idą w tysiącach.
Klucz udarowy robi robotę szybko, ale do kontroli momentu się nie nadaje ze względu na zbyt duże rozrzuty. Używaj go do wstępnego dokręcania, potem zawsze sprawdź kluczem dynamometrycznym. To nie sugestia, lecz wymóg normy przy połączeniach kategorii B i C.
W hurtowni Wagner Trade mamy zestawy SB (śruba + nakrętka + podkładka) wg PN-EN ISO 15048, rozmiary M12 do M36. Do zamówień z dokumentacją wystawiamy atest 3.1. Jeśli potrzebujesz konkretnych ilości, napisz, a przygotujemy ofertę hurtową.
Zobacz też na YouTube: Jak dobieramy długość śrub HV | Moment dokręcania nie równa się naprężeniu (Rotabolt)
