Nakrętki samohamowne zabezpieczają połączenia śrubowe przed samoczynnym luzowaniem bez dodatkowych elementów. Ale mają ograniczenia temperaturowe i wytrzymałościowe, o których warto wiedzieć przed zastosowaniem. Ten artykuł wyjaśnia jak działają, do jakiej temperatury są skuteczne i czy można je montować ponownie.
Nakrętka samohamowna wytwarza tarcie na gwincie, które przeciwdziała odkręcaniu. Najczęściej spotykane typy to nakrętka Nyloc (DIN 985 lub DIN 982) z wkładką nylonową oraz nakrętka z kołnierzem zębatym i nakrętka całometaliczna (np. DIN 980, typ V lub Klasse K). Wkładka nylonowa zaciska się na gwincie śruby elastycznie, całometaliczna nakrętka deformuje część gwintu mechanicznie.
Nakrętka Nyloc (DIN 985 / DIN 982) jest skuteczna do maksymalnie 100°C dla poliamidu PA6, a niektóre wersje z PA66 do 120°C. Powyżej tej temperatury wkładka nylonowa traci sprężystość i przestaje skutecznie hamować. Do zastosowań w podwyższonej temperaturze stosuje się nakrętki całometaliczne, które zachowują właściwości do 300°C i wyżej, zależnie od materiału i wykonania.
Nakrętki samohamowne nierdzewne (A2 lub A4) mają te same ograniczenia temperaturowe jak nylonowe, jeśli zawierają wkładkę PA. Wersje całometaliczne nierdzewne pracują do wyższych temperatur.
Nakrętki samohamowne skutecznie opierają się wibracyjnemu luzowaniu w warunkach montażowych i eksploatacyjnych przy umiarkowanych drganiach. W badaniach Junker Test nakrętki Nyloc wypadają dobrze przy amplitudach małych i średnich. Przy bardzo intensywnych wibracjach (przemysł kolejowy, silniki lotnicze, maszyny wyważające) stosuje się dodatkowe zabezpieczenia: podkładki Nord-Lock, klejenie Loctite lub śruby z blokadą mechaniczną.
Nakrętki Nyloc z wkładką nylonową są przeznaczone do jednorazowego użytku. Po pierwszym montażu wkładka trwale deformuje się pod wpływem gwintu śruby i kolejne montaże nie zapewniają tego samego momentu hamującego. Norma DIN 985 dopuszcza ponowny montaż, ale producenci zalecają wymianę przy odpowiedzialnych połączeniach.
Nakrętki całometaliczne mogą być montowane kilkukrotnie, jednak po każdym demontażu należy sprawdzić moment hamujący i porównać go z wartością minimalną podaną w normie (ISO 2320). Jeśli nakrętka dokręca się zbyt łatwo, należy ją wymienić.
Nyloc DIN 985 (niska nakrętka) lub DIN 982 (wysoka nakrętka) stosuje się do zastosowań ogólnych do 100°C, gdzie koszt jest ważny. Nakrętki całometaliczne DIN 980 stosuje się w podwyższonej temperaturze lub przy wymaganiach na wielokrotny montaż. Nakrętki samohamowne nierdzewne A2 lub A4 do środowisk korozyjnych. Klasa wytrzymałości nakrętki musi odpowiadać klasie śruby.
Nakrętka Nyloc działa do 100°C, jest jednorazowa i skuteczna przy umiarkowanych drganiach. Nakrętka całometaliczna pracuje w wyższych temperaturach i może być wielokrotnie montowana przy kontroli momentu hamującego. Dobór zależy od temperatury, intensywności drgań i wymagań dotyczących ponownego użycia. Nakrętki samohamowne DIN 985, DIN 982 i DIN 980 w stali i nierdzewce dostępne są w Wagner Trade.
Zobacz też na YouTube: Stalowe Kazania: Nakrętki Samohamowne | Czy można ponownie użyć nakrętki samohamownej wg DIN985?
